Giới thiệu về Nhạc cụ Đàn nhị của Việt Nam

Đàn nhị là nhạc cụ thuộc bộ dây có cung vĩ, do đàn có 2 dây nên gọi là đàn nhị. Đàn xuất hiện ở Việt Nam khoảng thế kỷ 10. Ngoài người Kinh, nhiều người dân một số dân tộc cũng sử dụng loại nhạc cụ này. Chúng được coi là một trong những mẫu dụng cụ âm nhạc truyền thống của Việt Nam. Đa số với những ca khúc mang đạm tính dân tộc, những bài ca thời xưa thường sử dụng loại đàn này để đệm theo.

Giới thiệu về Nhạc cụ Đàn nhị của Việt Nam

Tuy phổ biến tên gọi “đàn nhị”, nhưng có khá nhiều nơi Việt Nam có gọi tên loại đàn này bằng tên khác nhau. Người Kinh gọi là “líu” (hay “nhị líu” để phân biệt với “nhị chính”), người Mường gọi là “Cò ke“, người miền Nam gọi là “Đờn cò“.

Nhưng về cơ bản, chúng đều khác nhau, duy chỉ có khác nhau ở kích cỡ hay một số vùng dân tộc có nhiều sự lựa chọn về nguyên liệu khác nhau.

Giới thiệu về Nhạc cụ Đàn nhị của Việt Nam

Loại đàn nhị truyền thống có những bộ phận chính như sau:

1. Bát nhị (còn gọi là ống nhị): là bộ phận tăng âm (bầu vang) rỗng ruột, hình hoa muống, được tạo thành bởi những loại gỗ cứng. Bát nhị có 2 đầu, đầu này bịt da rắn hay kỳ đà, còn đầu kia xòe ra để không như vậy. Ngựa đàn nằm ở khoảng giữa mặt da.

2. Dọc nhị (còn gọi là cần nhị, cán nhị): Chúng được dựng thẳng, phần đầu của chúng ngiêng về phía sau, phần gốc được cắn xuyên qua bát nhị.

3. Trục dây: trục trên và trục dưới đều gắn xuyên qua đầu dọc nhị nằm cùng hướng với bát nhị.

4. Dây nhị: Trước đây dây đàn được làm bằng sợi tơ se, ngoài ra, những chất liệu như nilon hay dây kim loại mảnh. Tuy nhiên, sợi tơ hay nilon vẫn được tận dụng cho loại đàn này nhiều nhất bởi âm sắc chúng đem lại chuẩn và không khiến cảm guacs sắc như dây kim loại. Dây đàn chỉnh theo quãng 4 đúng, quãng 5 đúng, quãng 7 thứ… nhưng phổ biến nhất là quãng 5 đúng.

Giới thiệu về Nhạc cụ Đàn nhị của Việt Nam

5. Cử nhị (hay khuyết nhị): là một sợi dây tơ kéo 2 dây đàn vào gần sát dọc nhị, ở phần dưới của hai trục dây. Bạn tưởng tượng cử nhị là một chiếc khung được buộc gần sát dọc nhị, hai dây đàn xỏ qua hai lỗ khung này. Cử nhị là bộ phận để điều chỉnh cao độ âm bổng của thanh âm. Nếu bạn kéo cử nhị xuống, 2 dây đàn sẽ ngắt quãng hơn, tạo ra âm thanh cao hơn còn khi nếu bạn đẩy cử nhị lên thì đàn sẽ phát ra âm thanh trầm hơn vì quãng dây dài hơn. Tuy nhiên để lên dây và điều chính âm người ta còn cần chỉnh phần trục dây.

6. Cung vĩ: làm bằng cành tre, cành lớp hay gỗ có mắc lông đuôi ngựa. Những lông đuôi ngựa nằm giữa hai dây đàn để kéo đẩy, cọ xát vào dây đàn tạo ra âm thanh. Do những lông đuôi ngựa kẹt hai dây đàn nên ta không thể tách rời cung vĩ khỏi thân đàn.

Đàn nhị giữ có vai trò quan trong nhất giúp đệm chủ đạo trong Hát Xẩm, là thành phần không thể thiết trong nhạc phường bát âm, dàn nhã nhạc, ban nhạc chầu văn, tài tử và dàn nhạc tổng hợp. Tuy nhiên với các dòng nhạc hiện đại thì đàn nhị không được tận dụng nhiều, môt phần do ít hợp với dòng nhạc hiện đại và lượng người trẻ biết sử dụng loại nhạc cụ này cũng khá ít

Có thể bạn thích